Anna Stanisławiuk

 

 

Rodzaje wad wymowy część II

 

Mowa bezdźwięczna – polega na braku realizacji spółgłosek dźwięcznych i zastępowaniu ich odpowiednikami bezdźwięcznymi. Wymowa bezdźwięczna dotyczy 13 głosek polskich, występujących w opozycji dźwięczna: bezdźwięczna b - p, bi – pi, d – t, z – s, ż – sz, ź – ś, dz – c, – cz, – ć, w – f, wi – fi, g – k, gi – ki. Ubezdźwięcznianiu nie ulegają samogłoski

i spółgłoski dźwięczne, które nie mają odpowiedników w głoskach bezdźwięcznych. Zastępowanie spółgłosek dźwięcznych bezdźwięcznymi pojawia się jako wada samodzielna lub w połączeniu z innymi zaburzeniami artykulacyjnymi; znajduje odzwierciedlenie w pisaniu i czytaniu. Przy tej wadzie występuje obniżenie napięcia mięśniowego, wargi

 i policzki są wiotkie a głos cichy, monotonny, bezbarwny. Może występować w postaci:

- mowy bezdźwięcznej całkowitej – wszystkie głoski dźwięczne są realizowane jako bezdźwięczne

- mowy bezdźwięcznej częściowej – tylko niektóre głoski dźwięczne realizowane są jak bezdźwięczne

Przyczyny:

- niedokształcenie słuchu fonematycznego

- niedosłuch

- zakłócona praca mięśni wiązadeł głosowych

Nosowanie ( rynolalia) – jest objawem zaburzonej wymowy charakteryzującym się dość szczególnym zabarwieniem głosu (zaburzenie rezonansu w mowie). Jest łatwo rozpoznawalna nawet przez niewprawionego słuchacza. Nosowanie polega na mówieniu z nieprawidłowym rezonansem nosowym. Głoski nosowe są wymawiane jak głoski ustne i odwrotnie głoski ustne łączą się z rezonansem nosowym. Wyróżniamy:

- nosowanie otwarte – przyczyną są zwykle rozszczepy podniebienia, krótkie podniebienie,

 a także nieprawidłowa praca pierścienia gardłowego. Rozszczepom podniebienia często towarzyszą zniekształcenia szczęki górnej i Roszczep wargi górnej.

- nosowanie zamknięte – przyczyną jest niedrożność jamy nosowo – gardłowej spowodowane przerostem śluzówki nosa, obrzękiem przy ostrych i przewlekłych stanach kataralnych, przerostem trzeciego migdałka, skrzywieniem przegrody nosa. Warunkiem poprawy wymowy jest zlikwidowanie przyczyny – zabieg operacyjny lub leczenie stanów kataralnych.

Jąkanie – to brak płynności mowy. Polega na zaburzeniu koordynacji narządów: fonacyjnego, oddechowego i artykulacyjnego wraz ze wzmożonym napięciem mięśni. Skurcze mięśni fonacyjnych uniemożliwiają zwarcie wiązadeł głosowych, które zaciskają się, a głos wydobywa się z trudem. Może występować w stopniu nieznacznym, niemal niezauważalnym, może też znacząco utrudniać wypowiadanie słów i porozumiewanie się. Zaburzenia polegają na: przeciąganiu głosek (mmmuzyka), wielokrotnym powtarzaniu jednej sylaby (ju-ju-ju-jutro), lub tzw, bloki: długie przerwy i wahanie przed rozpoczęciem wypowiadania słowa.

Przyczyny:

Nikt nie potrafi jednoznacznie wskazać przyczyn jąkania. Wiadomo, że występuje rodzinnie – osoby, których krewni jąkają się trzy razy częściej cierpią na jąkanie. Przypuszcza się, że jąkanie ma związek ze słabą współpracą półkul mózgowych i dominacją prawej półkuli oraz słabo rozwiniętym ciałem modzelowatym łączącym półkule. Naukowcy wskazują też na emocjonalne źródła jąkania. Często pojawia się po urazach psychicznych, trudnych przeżyciach. Mówi się, że wpływ na jąkanie u dzieci mają też urazy okołoporodowe i ciężki poród.