Ćwiczenia usprawniające narządy mowy cz I

 

            Warunkiem prawidłowego wymawiania wszystkich głosek jest, m.in. sprawne działanie narządów mowy. Realizacja każdej głoski wymaga innego układu artykulacyjnego   i innej pracy mięśni. Dlatego narządy artykulacyjne należy ćwiczyć.

            Ćwiczenia narządów artykulacyjnych mają na celu wypracowanie zręcznych                       i celowych ruchów języka, warg i podniebienia. Dziecko musi mieć wyczucie danego ruchu             i położenia poszczególnych narządów mowy. Należy pamiętać, że wszelkie czynności mające na celu stymulowanie rozwoju mowy powinny mieć formę zabawy. Mają być przyjemnością dla dziecka i przebiegać w swobodnej i radosnej atmosferze. Nie można dziecka do niczego zmuszać, bo może to przynieść odwrotny skutek do zamierzonego – niechęć do mówienia. Bardzo ważne jest chwalenie nie tylko za rezultaty, ale też za włożony wysiłek.

Poniżej zostaną przedstawione przykłady ćwiczeń i zabaw usprawniających język i wargi.

 

Przykłady zabaw i ćwiczeń usprawniających język

Język na defiladzie – język maszeruje jak żołnierz:
na raz – czubek języka na dolną wargę,
na dwa – czubek języka do prawego kącika ust,
na trzy – czubek języka na górną wargę,
na cztery – czubek języka do lewego kącika ust.

Szczoteczka – język to szczoteczka do zębów, która po kolei czyści zęby górne od strony zewnętrznej i wewnętrznej, a następnie zęby dolne z obu stron. W trakcie zabawy naśladujemy płukanie buzi wodą – powietrze z jednego policzka przechodzi do drugiego.

Koniki – czubek języka uderza o podniebienie i opada na dół. Raz konik idzie wolno, to biegnie, parska, śmieje się iha, iha.

 Kotki – kotek pije mleko (szybkie ruchy języka w przód i w tył, kotek oblizuje się (czubek języka okrąża szeroko otwarte wargi).

Zmęczony piesek – dzieci naśladują pieska, który głośno oddycha i język  ma mocno wysunięty na brodę.

Sięgnij jak najdalej – kierowanie języka do nosa, do brody, w prawą i w  lewą stronę.

Cyrkowiec – język próbuje wykonać różne sztuczki np. górkę – czubek języka oparty o dolne zęby, środek się wybrzusza, rurkę – przez którą można wdychać lub wydychać powietrze, szpilkę – układanie wąskiego języka, wahadełko – przesuwanie językiem do kącików ust w stronę prawą i lewą, język nie dotyka warg.

Łyżeczka – unoszenie przodu i boków języka,

 Łopatka – wysuwanie płaskiego i szerokiego języka, itp.

Żabka – dziecko z talerzyka zbiera płatki kukurydziane za pomocą czubka języka, stara się wyciągnąć długi język, jak u żaby.

Język masażysta – czubek języka masuje delikatnie podniebienie, dziąsła na górze i dole, wargi, policzki od środka, próbuje rysować kreseczki, kółeczka.

Winda – buzia szeroko otwarta, poruszanie językiem tak, jakby był windą - raz do góry, raz do dołu.

Chomik - wypycha policzki jedzeniem, dziecko pokazuje jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony.

Malarz - maluje sufit dużym pędzlem. Malowanie pędzlem (językiem) podniebienia, zaczynając od zębów w stronę gardła.

Młotek - wbijanie gwoździ w ścianę. Dziecko próbuje zamienić język w młotek i uderza o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa.

Żyrafa - ma długą szyję, wyciąga mocno szyję do góry. Usta szeroko otwarte, dziecko próbuje wyciągnąć język do góry, najdalej jak potrafi

Słoń - ma długą trąbę i potrafi nią wszędzie dosięgnąć. Dziecko próbuje dosięgnąć językiem do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony.

 

Przykłady zabaw i ćwiczeń usprawniających wargi i policzki

 Minki – naśladowanie min: wesołej – płaskie wargi, rozciągnięte od ucha do ucha, uśmiech szeroki, smutnej – podkówka z warg, obrażonej – wargi nadęte, zdenerwowanej – wargi wąskie.

Całuski – przesyłanie całusków, wargi wysunięte do przodu, cmokanie.

 Rybka – wysuwanie warg do przodu  i rozszerzanie na końcu jak u ryb.

Ziewający hipopotam – maksymalne oddalenie od siebie wargi górnej i dolnej (jak przy wymowie „a”).

 Uśmiechnięta żabka – oddalanie kącików ust.

 Gorąca zupa – dmuchanie na złożone w kształcie talerza ręce.

 Echo – dobitne wymawianie za opiekunką samogłosek a, o, e, u, y, i

 Kotki – dziecko robi pyszczek (wargi do przodu) i przesuwa nim w prawą i w lewą stronę.    Kotek ma wąsy i nimi porusza (między wargami dziecko trzyma słomkę). Kot ziewa, oblizuje się itp.

 Masaż warg – nagryzanie zębami wargi dolnej, potem górnej.

Baloniki – nabranie powietrza i zatrzymanie go w wydętych policzkach, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego, balon pękł – dziecko palcami uderza w policzki.

Zajęczy pyszczek – wciąganie policzków do jamy ustnej.

 Motorek – parskanie wargami, naśladowanie odgłosu motoru, traktora.

Wzywanie pomocy – wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e-o  – naśladowanie karetki pogotowia, i-u  – naśladowanie policji,  e-u  – naśladowanie straży  pożarnej.

Niejadek – wciąganie ust w głąb jamy ustnej.

Zmęczony konik - parskanie wargami.

Podwieczorek pieska - chwytanie ustami drobnych cukierków, chrupek, kawałków skórki chleba, itp.

Kto silniejszy? - napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w swoją stronę. Uwaga - dajmy dziecku szansę wygrania zawodów.

Rybka - powolne otwieranie i zamykanie warg tworzących kształt koła, zęby "zamknięte"

Świnka - wysuwanie obu warg do przodu, udając ryjek świnki.

Wąsy - wysuwanie warg jak przy wymawianiu u, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania.

Drzwi do domu - buzia to domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają.

Suszarka - utrzymywanie przy pomocy warg słomki, wciąganie powietrza nosem, wydychanie przez słomkę na dłoń (odczuwanie ciepłego powietrza).

 

UDANEJ ZABAWY!