Przedszkole Samorządowe Nr 68 im. Janusza Korczaka w Białymstoku
ul. Mieszka I 19,  tel/fax (85) 741-62-51 e-mail: ps68@piasta.pl



O dojrzałości szkolnej

O DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ RAZ JESZCZE ...

     O dojrzałości szkolnej wiele już napisano. Ale tak naprawdę czy rodzic sześciolatka, który rozpoczyna naukę w szkole, wie co to takiego ta "dojrzałość szkolna" ? Czy artykuły zamieszczone w pismach lub książki na ten temat są zrozumiałe dla rodzica ? W tym artykule chciałyśmy krótko i na temat wyjaśnić to nurtujące pojęcie, które nam nauczycielkom nie daje spokoju, czy aby na pewno rodzice wiedzą, co wskazuje na to, że ich dziecko powinno już opuścić przedszkole i rozpocząć naukę w szkole.
     Zaczniemy od wyjaśnienia samego pojęcia:
Wincenty Okoń objaśnia pojęcie dojrzałość szkolna ( gotowość ) jako "osiągnięcie przez dziecko takiego stanu rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwi mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych klasy I. Dojrzałość szkolna zależy od warunków bytowych dziecka, wykształcenia rodziców, wychowania przedszkolnego, zdolności dziecka i jego zdrowia."
     Nauczanie w szkole opiera się na tym, czego dziecko nauczyło się w okresie poprzedzającym wiek szkolny. Zasób wiadomości, bogactwo słownictwa, doświadczenia społeczne i kulturowe - to wszystko, zdobyte przez dziecko w wyniku własnej aktywności oraz celowego, przemyślanego oddziaływania dorosłych, stanowi podstawę, na której opiera się dalsza nauka w szkole. Zachowana tutaj ciągłość oddziaływań ma wielką wartość, ponieważ w jej wyniku próg szkolny nie jest dla dziecka zbyt wysoki.
     Aspekt gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole można rozpatrywać pod kątem trzech dziedzin rozwoju, które są ze sobą nierozerwalnie połączone. Jest to odpowiedni rozwój fizyczny, intelektualny oraz społeczno - emocjonalny.
     O fizycznej dojrzałości dziecka do podjęcia nauki szkolnej decyduje w dużym stopniu stan zdrowia, nie tylko tuż przed pójściem do szkoły, ale i w poprzednich latach, a więc: sprawność ruchowa i motoryczna, odporność na zmęczenie i na choroby, prawidłowy słuch i wzrok, a także sprawność manualna .
     Troska o zdrowie to także zapewnienie dziecku prawidłowego odżywiania. Spożywane pokarmy powinny dostarczyć takich składników odżywczych, które gwarantują prawidłowy rozwój i zdrowie .
     Na zdrowie dziecka duży wpływ ma przestrzeganie higienicznego trybu życia, systematyczne wietrzenie pomieszczeń w którym dziecko przebywa, hartowanie, ruch na świeżym powietrzu.
     Dziecko, które wkrótce pójdzie do szkoły, powinno być przyzwyczajane do odpowiedniego ubierania się w zależności od pogody. Już wkrótce przecież przez kilka godzin dziennie będzie musiało samo troszczyć się o to, czy nie jest mu za zimno ,czy może zbyt ciepło .
     Opieka nad zdrowiem dziecka to także troska o narządy zmysłów. Polega ona nie tylko na badaniu przez lekarza - pediatrę przed pójściem do szkoły, ale na ochronie u zdrowych dzieci słuchu przez niedopuszczanie do przebywania w nadmiernym hałasie i mówieniu do dziecka spokojnym głosem. W trosce o prawidłowy wzrok przede wszystkim zapobiegamy zbyt długiemu siedzeniu dziecka przed telewizorem, komputerem oraz zapewniamy odpowiednie oświetlenie podczas oglądania lub czytania książek, rysowania itp.
     Poziom rozwoju mięśni dłoni, palców i nadgarstka decyduje o sprawności manualnej, która u dziecka w tym wieku pełni szczególnie ważną rolę. Należy więc umożliwić mu rozwijanie tych funkcji przez dostarczenie licznych przyborów i materiałów do działania.
     Prawidłowy stan fizyczny dziecka rokuje nadzieje, że odporniejsze na infekcje, nie będzie w szkole często zapadać na zdrowiu, odporniejsze też będzie na zmęczenie, a tym samym zdolniejsze do dłuższego wysiłku umysłowego, koncentracji uwagi i spokojnego siedzenia w czasie określonym przez rytm pracy w klasie I.
     O społecznej dojrzałości dziecka świadczy jego stopień samodzielności w różnych sytuacjach. Naturalną rzeczą jest, że sześcio - siedmiolatek pewne codzienne czynności wykonuje już sam ( np. wiązanie butów ).Wdrażanie do różnych prac uczy obowiązkowości, dążenie do osiągnięcia celu i pokonywania trudności. Podejmowane przez dziecko czynności w miarę możliwości powinny być doprowadzane do końca, uwieńczone osiągnięciem zamierzonego celu. Chodzi tu o kształtowanie poczucia odpowiedzialności za swoje działania, o wyrabianie właściwego stosunku do zadań i poleceń, co jest jednym z elementów dojrzałości szkolnej.
     O dojrzałości intelektualnej mówimy, gdy pod koniec wieku przedszkolnego dziecko umie słuchać uważnie wypowiedzi innych osób, rozumieć polecenia dorosłych, swobodnie wypowiadać się w mowie potocznej. Bogaty zasób słów powinien umożliwić mu porozumiewanie się w sposób zrozumiały nie tylko dla rodziców, ale i dla szerszego otoczenia. Powinno umieć dzielić się wrażeniami, przeżyciami, wyrażać swoje pragnienia i oceny. Mowa powinna być prawidłowa pod względem gramatycznym i artykulacyjnym. Prawidłowa wymowa jest podstawą w nauce czytania i pisania. Niewyraźna mowa powoduje, że dziecko myli dźwięki i ma trudności w rozumieniu treści.
     Brak harmonii pomiędzy poziomem rozwoju fizycznego, intelektualnego i społeczno- emocjonalnego u progu szkoły może spowodować, że dziecko dostatecznie rozwinięte umysłowo, posiadające dużo wiadomości, poprawnie wypowiadające się, miewa kłopoty w szkole.
     Gotowość do podjęcia nauki w szkole wymaga właśnie ogólnej dojrzałości i trudno byłoby przyznać priorytet którejś ze sfer rozwoju.
     O powodzeniu dziecka w szkole - obok zasobu wiadomości i dobrze wykształconej mowy - decyduje również zdrowie fizyczne, uspołecznienie i cechy osobowości. Jeżeli dziecko nie może zaaklimatyzować się w grupie społecznej, nie potrafi zyskać przyjaciół, zgodnie współdziałać, solidnie wykonywać szkolnych obowiązków - nie będzie czuło się dobrze w klasie szkolnej. Jedną z zasadniczych spraw w przygotowaniu dziecka do szkoły pod koniec okresu przedszkolnego jest wzbudzenie motywacji do nauki i do pójścia do szkoły. Każde dziecko jest inne, każde ma inne doświadczenia i indywidualne tempo uczenia się i nie należy zmuszać go do ćwiczeń na siłę, krytykować, porównywać z poziomem innych dzieci. W tym wieku nauka powinna być wpleciona z zabawę i być interesująca i atrakcyjna dla dziecka.
     Mamy nadzieję, że opracowany przez nas artykuł ułatwi rodzicom zrozumienie pojęcia dojrzałości szkolnej i, że osiągnięcie jej przez dziecko warunkuje nie tylko praca samego nauczyciela, ale również praca rodzica ze swoim dzieckiem. Współpracujmy więc razem, aby nasze dzieci były odpowiednio przygotowane do podjęci nauki w szkole.

mgr Halina Rygorczuk
mgr Karina Bartosiak

Artykuł został opracowany na podstawie literatury:

  1. Prus-Wiśniewska H. ; Zanim dziecko pójdzie do szkoły, MEDIUM, Warszawa 1995
  2. Przetacznikowa M. ; Psychologia rozwojowa, JWNK, Warszawa 1972
  3. Szuman S. ; O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich, w: Materiały do nauczania psychologii pod red. Wołoszynowa L. ; seria II, tom5, PWN, Warszawa 1970
  4. Wilgocka-Okoń B. ;Dojrzałość szkolna dzieci a środowisko, PWN, Warszawa 1972


Od dnia 2003-12-06 odwiedzono nas
razy
 

Napisz do nas

Ostatnia aktualizacja: wto, 21 cze 2016, 12:41:31 · Copyright © 2003 bodeque · Wszelkie prawa zastrzezone · Testowane w IE i Operze